بعد از حلب، چه تحولاتی در سوریه اتفاق خواهد افتاد؟!

حبیب الله هلال

بعد از قیام مردمی در سوریه که با اعمال خصمانه و ظالمانه از سوی نظامیان تحت فرمان اسد سرکوب شدند، این قیام صلح آمیز به انقلاب مسلحانه تبدیل شد، و در مدت کوتاهی بسیاری از شهر ها و ولایات به کنترول گروه های جهادی و انقلابیون در امد، حتی نظامیان و عساکر اردوی اسد که ضمیر و وجدانشان اجازه ایستادگی و مقابله با ملت و هموطنان برایشان نمی داد، از صفوف نیروهای اسد جدا و جبهه ای جداگانه بر ضد رژیم حاکم تشکیل دادند.

این قیام و انقلاب مردمی و ملی که اخرین روزهای پیروزی و تسخیر لانه های اسد را در می نوردید، بخاطر اعاده و اسقرار نظام شرعی بر قدرتمندان واستعمارگران غرب و شرق بر نتابید و انها هر کدام به نوبه و توان خود برای فروپاشی و از هم گسیستگی این اداره و تشکیلات نوپای اسلامی تلاش کردند.

امریکای استعمارگر برای فروپاشی اتحاد و یکپارچگی گروه های جهادی عده ای را جذب خود کرده و عده ای را از خود راند، تا بدین ترتیب با سیاه و سفید خطاب کردن انها، اولین گام در راستای تقسیم بندی انها ایجاد کرده باشد.

متعاقب آن نیز اروپاییان و اتحایون ناتو این انشعاب و تقسیم بندی را گسترش داده و اهداف ومشترکات گروه های قیام کننده را از یکدیگر جدا و فاصله بین انان را بیشتر نمودند. پس از انها نظام های کمونیستی شرق یعنی روس و چین هر کدام با حمایت آشکار و پنهان از رژیم اسد برای آزمایش عکس العمل دیگر کشورهای عربی و اسلامی پا به میدان مداخله گذاشتند.

روس ها در اغاز با مداخله و اقدامات سطحی پس از مشاهدهء عملکرد جهان اسلام، به مداخله و تجاوز تمام عیار اقدام نمود و با همکاری متحدین منطقه از زمین و هوا بر روی انقلابیون و قیام کنندگان بمب، آتش و مرمی پاشاند، تا جائیکه هیچ جای و نقطهء امنی بدور از اثر مرمی و اتش بمب و تخریب و ویرانی انفجار یافت نمیشد، که متعاقب ان از کُشته، پُشته و از لاشه، بیشه ساختند.
سرزمین های مفتوحه و آزاد شده، دوباره یکی پس از دیگری به اشغال و تصرف عساکر اسد در امد، اما چون ضمیر این ملت با شهامت توان زندگی ذلت بار زیر پرچم رژیم اسد را پذیرفته نمی توانستند، به ترک وطن و هجرت به دیار غربت روی آوردند.

ولایات و شهرها یکی پس از دیگری در حال سقوط و از دست دادن است، آخرین مثال آن شهر حلب است که باشندگان و گروهای جهاد و مقاومت بصورت دسته جمعی در حال ترک و خروج از آن هستند. اما با ادامهء وضعیت این چنینی چه بر سر شهر های دیگر سرزمین شام خواهد آمد؟

بشار اسد رييس‌جمهوري خودکامه سوريه، روسيه و ايران پس از شش سال جنگ داخلي توانستند بخش عمده حلب را از دست انقلابیون سوري که این شهر را مرکز ثقل روحی و نظامی خود می دانستند، بازپس بگيرند. اين رويدادها در حالي صورت مي‌گيرند که چشم‌انداز راه‌حلي سياسي براي پايان جنگ سوريه در ابهام است.

آيا خاتمهء جنگ و پایان قیام و انقلاب در سوریه نزديک‌تر از هر زمان ديگري است؟

بسياري از مناطق شرقي حلب مرکز نماديني براي گروه های جهادی و انقلابیون مسلح مخالف اسد بود. اکنون اما به دليل بمباران نيروهاي اردوی دولتي سوريه و روسيه اين منطقه تخريب شده است. اگرچه گروه های جهادی بر این باور هستند که شهر حلب مکان مهمي براي مبارزه آنان بود اما اين آخرين مکان نيست و بازپس‌گيري کنترل حلب به معناي پايان جنگ در سوريه نيست. اما بعد از حلب ایا سرنوشت دیگر شهرهای باقی مانده نیز وضعیتی مشابه خواهد داشت.

تمرکز بعدي عساکر و متحدین اسد بر روي کدام مناطق خواهد بود؟

بازپس‌گيري حلب سکوي پرشي براي عساکر و متحدین اسد به منظور حرکت به سوي ادلب شهر مهم دیگر در ۶۰ کيلومتري جنوب غربي حلب در نزديکي مرز سوريه و ترکيه خواهد بود. رژیم سوريه در اواسط سال ۲۰۱۵ ميلادي بخش عمده کنترل اين منطقه را از دست داد. ادلب هم‌مرز با لاذقيه مرکز حضور نيروهاي حامي اسد و نزديک به شاهراه حلب – دمشق (پایتخت سوریه) است. اما اگر ان شهر را نیز اشغال کنند، سرنوشت و اینده این قیام و انقلاب چه خواهد شد.

چه کسي برنده است؟‌

بازپس‌گيري شهر حلب از دست انقلابیون و گروه های جهادی که از سال ۲۰۱۲ ميلادي کنترل آنجا را برعهده داشتند سبب مي‌شود تا اسد بر بزرگترين شهرهاي سوريه اعمال کنترل کند. مناطقي که بيش از ۴۰ درصد از اراضي آن کشور و بيش از ۶۰ درصد از جمعيت باقی مانده را تشکيل مي‌دهند. با اين حال مناطق شمالي سوريه در کنترل کردها باقي‌مانده و بخش‌هاي قابل‌توجهي از شرق سوريه نيز در دست داعش است. اگر با این روال و اوصاف جاری جنگ، گروه های جهادی شکست بخورند بازهم با اين حال به تدريج از قدرت اين گروه‌ها(کردها و داعش) کاسته خواهد شد.

اشغال دوبارهء شهر حلب چگونه ماهيت جنگ در سوريه را تغيير خواهد داد؟

گفته می شود که در حدود ۱۵۰ هزار نيروي مخالف رژیم اسد در سوريه از جمله گروه های جهادی، گروه های جدا شده از بدنهء نظام اسد، جدایی خواهان کرد و داعش در حال جنگ و درگیری با عساکر و نظامیان متحد اسد بوده‌اند. اما چارلز ليستر يکي از کارشناسان و تحلیلگر آگاه امور سوریه در انستيتو خاورميانه در شهر واشنگتن امریکا مي‌گويد : “بزرگترين بازنده سقوط شهر حلب مخالفین نظام اسد (از ديد غرب) ميانه‌روي سوريه گروه های مسلحی که از بدنه نظام اسد جدا شده اند) خواهد بود”؛ کساني که بيش‌ترين نيروهاي‌شان در آن منطقه از اوايل سال ۲۰۱۲ ميلادي حضور داشتند. او معتقد است که در شمال سوريه انقلابیون و گروه های جهادی جريان اصلي سوريه به جنگ‌هاي سبک چريکي در سال ۲۰۱۷ ميلادي روي خواهد آورد.

همه اين تحولات چه معنايي براي اسد خواهند داشت؟

او در برهه زماني دشواري به سر مي‌برد و بايد شبه‌نظاميان خارجي و داخلي را به منظور حفظ و مديريت شهرهاي آزاد‌شده در اختيار و تحت فرمان داشته باشد. اکنون در حمص و اخيرا در پالميرا داعش زمام امور را در دست گرفته است. “رافائل لفر” (نويسنده کتاب خاکستر حما: اخوان المسلمين در سوريه) بر این باور است که حفظ ثبات در شهر اشغال شدهءحلب کار دشواري است. او معتقد است ناامني در مناطق دوباره اشغال شده از دست گروه های جهادی سوريه ادامه خواهد يافت و جرم و جنايت در آن مناطق در جريان خواهد بود.

پس در چنین وضعیتی آیندهء سوریه خواهد کرد؟

آينده سوريه نامشخص است و به نظر و اقدامات قدرت‌های جهانی و منطقه‌ای بستگي دارد. آيا روسيه و ايران و افراد مسلح حزب الله کماکان در کنار اسد مي‌ايستند و تاکيد بر تسخیر مجدد شهرهاي ديگر سوريه دارند؟ آيا با حمايت‌های آنان اسد وضعيت بهتری پيدا خواهد کرد؟ ترکيه چه کاري انجام خواهد داد؟ اين‌ها همگي سوالاتی هستند که پيش از هرگونه مداخله‌اي از سوي سازمان مطرح مي‌شوند. چیزی که در وضعیت فعلی و با توجه به پراکندگی و پاشیدگی نظرات مختلف در این سازمان به اصطلاح جهانی بعید بنظر می رسد.

مطالب مرتبط