سازماندهى جنگ در اسلام (2)

۱ ـ تقويت روحيه.
دين مبين اسلام تلاش مى كند، روحيه مجاهدین راه الله جل جلاله را تقويت نمايد. از اين رو به آنان كه بـراى رهـايى مردمان ناتوان ، خدمت به انسانيت و مبارزه با قدرتهاى استكبارى و سركش و نيز براى از ميان برداشتن عوامل شرارت و تبهكارى میجنگند ، وعده پاداش مضاعف داده است :
(فـَلْيـُقـاتـِلْ فـى سـَبـيـلِ اللّهِ الَّذيـنَ يـَشـْرُوْنَ الْحـَيـاةَ الدُّنـْيـا بِالاْ خِرَةِ، وَ مَنْ يُقاتِلْ فى سـَبـيـلِاللّه فـَيـُقـْتـَلْ اءَوْ يـَغـْلِبْ فـَسـَوْفَ نـُؤْتـيهِ اءَجْراً عَظيماً، وَ ما لَكُمْ لا تُقاتِلُونَ فى سَبيلِاللّهِ وَالْمُسْتَضْعَفينَ مِنَ الرِّجالِ وَالنِّساءِ وَالْوِلْدانِ الَّذينَ يَقُولُونَ: رَبَّنا اءَخْرِجْنا مِنْ هذِهِ الْقـَرْيـَةِ الظـّالِمِ اءَهـْلُهـا، وَاجـْعـَلْ لَنـا مـِنْ لَدُنْكَ وَلِيّاً وَاجْعَلْ لَنا مِنْ لَدُنْكَ نَصيراً. اَلَّذينَ آمَنُوا يـُقـاتـِلُونَ فـى سـَبيل اللّهِ وَالَّذين كَفَرُوا يُقاتِلُونَ فِى سَبيلِالطّاغُوتِ فَقاتِلُوا اءَوْلِياءَ الشَّيْطانِ إِنَّ كَيْدَ الشَّيْطانِ كان ضعيفاً)
پـس ، بـايـد كسانى كه زندگى دنيا را با آخرت معامله مى كنند در راه الله بجنگند، و هر كس در راه الله بـجـنگد و كشته يا پيروز شود، به زودى پاداشى بزرگ به او خواهيم داد. و چرا شما در راه الله[و در راه نـجـات ] مردان و زنان و كودكان مستضعف نمى جنگيد؟ کسانی كه مى گويند: (پـروردگـارا، ما را از اين شهرى كه مردمش ستم پيشه اند بيرون ببر، و از جانب خود براى ما سرپرستى قرار ده و از نزد خويش ياورى براى ما تعيين فرما)، كسانى كه ايمان آورده اند در راه الله مبارزه مـى كـنـنـد. و كـسانى كه كافر شده اند، در راه طاغوت مى جنگند. پس با ياران شيطان بجنگيد كه نيرنگ شيطان در نهايت ضعيف است .
اسـلام كـليـه عـوامـل ترس آفرين و سستى آور را ريشه كن ساخته و مؤ منان را به پيكار در راه الله ج، راه حـقـيـقـت و راه خـيـر و سـعـادت تـشـويـق كرده است . در منطق اسلام ، پدران ، مادران ، بـرادران ، هـمـسـران ، خـويـشـاونـدان ، امـوال و تـجـارتـهـايـى كـه بـيـم كـسـاد آنـهـا مى رود و مـنـازل مـحـل سـكـونـت ، هـيـچ كـدام شـايـسـتـه آن نـيـسـتـند كه ميان مؤ من و آنچه مقتضاى محبت الله و رسول او مى باشد يعنى فداكارى و جهاد، حايل شوند.

(قُلْ إِن كَانَ آبَاؤُكُمْ وَأَبْنَآؤُكُمْ وَإِخْوَانُكُمْ وَأَزْوَاجُكُمْ وَعَشِيرَتُكُمْ وَأَمْوَالٌ اقْتَرَفْتُمُوهَا وَتِجَارَةٌ تَخْشَوْنَ كَسَادَهَا وَمَسَاكِنُ تَرْضَوْنَهَا أَحَبَّ إِلَيْكُم مِّنَ اللّهِ وَرَسُولِهِ وَجِهَادٍ فِي سَبِيلِهِ فَتَرَبَّصُواْ حَتَّى يَأْتِيَ اللّهُ بِأَمْرِهِ وَاللّهُ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ).توبه آیه ۲۲.

  • بگو : اگر پدرانتان و فرزندانتان و برادرانتان و زنانتان و، خويشاوندانتان و اموالی که اندوخته ايد و تجارتی که از کساد آن بيم داريد ، و خانه هايی که بدان دلخوش هستيد برای شما از الله و پيامبرش و جهاد کردن در راه او دوست داشتنی تر است ، منتظر باشيد تا خدا فرمان خويش بياورد و خدا نافرمانان را دوست ندارد
    اسـلام با استفاده از اين منطق استوار با عوامل سستى آور و گرايشهاى ترس آفرين مبارزه كرده خوى شجاعت ، فداكارى و ناچيز شمردن زيورهاى زندگى در راه يارى خداوند را در ژرفاى جان امت اسلامى رسوخ داده است :
  • إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ يَرْتَابُوا وَجَاهَدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُوْلَئِكَ هُمُ الصَّادِقُونَ
    در حقيقت، مؤمنان كسانى‏اند كه به الله و پيامبر او گرويده و [ديگر] شك نياورده و با مال و جانشان در راه خدا جهاد كرده‏اند اينانند كه راستكردارند.

هـدف اسـلام تـقـويـت روحـيـه مـعـنـوى است ؛ زيرا (روحيه عالى ) همان طوری كه يكى از مهمترين ، اصول جنگ است ، از مهمترين مزيتهاى نظاميان و ارزشهاى والاى نظامى نيز به شمار مى رود.
۲ـ تهيه قُدرت مادى
اسـلام مسلمانان را تشويق مى كند كه به دو جنبه كسب قدرت و تحكيم مرزها اهتمام ورزند. منظور از كـسـب قـدرت فـراهم كردن عِدّه و عُدّه است كه بسيج مردان جنگى ، تهيه سلاح و ابزار نظامى تـاءمـيـن تـداركـات و آذوقـه و ديـگـر تـرتـيـبـات لازم را شـامل مى شود. تحكيم مرزها (رباط)، همه كارهايى را كه به منظور استوار ساختن حدود و ثغور و جـاهـاى آسـيـب پـذيـر در مقابل دشمن انجام مى شود و همچنين فراهم ساختن نيروى كافى براى حمايت از مرزها را شامل مى گردد.
هدف اسلام از تشويق و تقويت اين دو جنبه ، تاءمين صلح و آرامش است ؛ و از اين طريق قصد دارد دشـمـن را بـتـرسـاند، تا با سوء استفاده از برخى نقاط ضعف به فكر بهره كشى از مسلمانان نيفتد.
(وَدَّ الَّذيـنَ كـَفـَرُوا لَوْ تـَغـْفـُلُونَ عـَنْ اءَسـْلِحـَتـِكـُمْ وَ اءَمـْتـِعـَتـِكـُمْ فـَيـَمـيـلُونَ عَلَيْكُم مَيْلَةً واحِدَةً)
كـافـران آرزو مـى كـنـنـد كـه شـمـا از جـنـگ افـزارهـا و سـاز و بـرگ خـود غافل شويد تا ناگهان بر شما يورش ‍ برند.)
هـمـچـنـيـن اسلام مشوق ايجاد كارخانه هاى اسلحه سازى است خصوصا استفاده از آهن براى مقاصد نظامى را يادآور مى گردد:
(وَ اءَنـْزَلْنـَا الْحـَديـدَ فـيـهِ بـَاءْسٌ شـَديدٌ وَ مَنافِعُ لِلنّاسِ وَ لِيَعْلَمَ اللّهُ مَنْ يَنْصُرُهُ وَ رُسُلَهُ بِالْغَيْبِ، إِنَّ اللّهَ قَوِىُّ عَزيزٌ)
و آهـن را كـه در آن بـراى مردم خطرى سخت و سودهايى است ، پديد آورديم ، تاالله جل جلاله معلوم بدارد چه كسى در خفاء، او و پيامبرانش را يارى مى كند، آرى خدا نيرومند شكست ناپذير است .
هدف از جهاد در اسلام ، آمادگى دايم به منظور دفاع و پشتيبانى از حق است ؛ و مسلمانان بايد از چنان قدرت كوبنده اى برخوردار باشند كه دشمنان و بدخواهان پيش از انجام هرگونه عملى ، هزار بار روى آن قدرت حساب كنند

۳ ـ سازماندهى عملی جنگ …
الف ـ مـعـافـيـت از سربازی: اسـلام مـعـافـيـت از سـربـازى را بـه موارد ضعف مانند بيمارى ، ناتوانى ، پيرى و ناتوانى از تاءمين هزينه هاى زندگى محدود كرده است .
(لَيـْسَ عـَلى الضِّعـَفـاءِ وَ لا عـَلَى الْمـَرْضـى وَ لا عـَلَى الَّذيـنَ لا يـَجـِدُونَ ما يُنْفِقُونَ حَرَجٌ اِذا نَصَحُوا لِلّهِ وَ رَسُولِهِ)
بـر نـاتـوانـان و بـيـمـاران و بـر كـسانى كه چيزى نمى يابند (تا در راه جهاد) خرج كنند، در صورتى كه براى الله و پيامبرش خيرخواهى نمايند، هيچ گناهى نيست .
اسلام داشتن شهادت نامه هاى علمى ، انتساب به پهنتون ها، حفظ قرآن كريم ، پرداخت عوض نقدى و يـا اشـراف زاده بـودن و امـورى از ايـن قـبـيـل را كـه در دوره زوال قـدرت اسـلام شـاهد آنها بوده ايم ، موجب معافيت از سربازى نمى داند. بلكه در روزگار رسول خـدا(ص ) و در دوره هـاى پـيـوسـتـه بـه زمـان رسـول خـدا(ص ) قـضـيـه بـه عكس بوده است و اينكه به فكر جمع قرآن افتادند به اين خاطر بـود كـه مـى ترسيدند با شهادت قاريان ، قرآن از بين برود، زيرا آنان در جنگ يمامه بسيار شجاعانه نبرد مى كردند.
ب ـ اعـلان جنگ : قرآن كريم به مسلمانان هشدار مى دهد كه با مكر و فريب از غفلت دشمن استفاده نكنند و او را غافلگيرانه مورد تهاجم قرار ندهند:
(وَ إِمـّا تـَخـافـَنَّ مـِنْ قـَوْمٍ خـِيـانـَةً، فـَانـْبـِذْ اِلَيـْهـِمْ عـَلى سـَواءٍ، إِنَّ اللّهَ لا يـُحـِبُّ الْخائِنينَ)
و اگـر از گـروهـى بـيـم خـيـانـت دارى (پـيمانشان را) به سويشان بينداز (تا طرفين ) بطور يكسان (بدانند كه پيمان گسسته است ) زيرا خدا خائنان را دوست نمى دارد.
بـديـن تـرتـيـب آيـه كـريمه از مسلمانان مى خواهد، هرگاه از سوى دشمنانشان احساس ‍ شرارت كردند، پيمان فيمابين را به طور صريح لغو كنند.
مـسـلمـانـان بـه احـدى خـيـانـت نـمـى كـنـنـد و هـيـچ كـس را فـريـب نـمـى دهـنـد و بـا صـراحـت كامل به دشمن اعلان جنگ مى دهند و آنگاه اقدام به پيكار مى كنند.
ج ـ دعوت به جهاد: اسلام به مسلمانان هشدار مى دهد كه هنگام شنيدن نداى جهاد در پاسخ به آن از سستى و كاهلى بپرهيزند.
(يـا اءَيُّهـَا الَّذيـنَ آمـَنـُوا، مـا لَكـُمْ إِذا قـيـلَ لَكـُمُ انـْفـِرُوا فـِى سَبيلِ اللّهِ اثّاقَلْتُمْ إِلَى الاَْرْضِ، اءَرَضـِيـتـُمْ بـِالْحـَيـوةِ الدُّنـْيـا مـِنَ الاَّْخـِرَةِ، فـَمـا مـَتـاعُ الْحَيوةِ الدُّنْيا فِى الاَّْخِرَةِ اِلاّ قَليلٌ، إِلاّ تـَنْفِرُواْ يُعَذِّبْكُمْ عَذاباً اءَليماً وَ يَسْتَبْدِلْ قَوْماً غَيْرَكُمْ وَ لا تَضُرُّوهُ شَيْئاً، وَاللّهُ عَلى كُلّ شَى ءٍ قَديرٌ)
اى كـسـانـى كه ايمان آورده ايد، شما را چه شده است كه چون به شما گفته مى شود در راه خدا بـسـيـج شـويـد، كـنـدى بـه خـرج مـى دهـيـد؟ آيـا بـه جـاى آخـرت بـه زنـدگـىِ دنـيـا دل خوش كرده ايد؟ متاع زندگى دنيا در برابر آخرت جز اندكى نيست .
اگر بسيج نشويد، (خدا) شما را به عذابى دردناك عذاب مى كند، و گروهى ديگر به جاى شما مى آورد، به او زيانى نخواهيد رسانيد، و خدا بر هر چيزى تواناست .
د ـ كـيـفـر مـتـخـلفـان : اسلام به متخلفان از جنگ كيفر روانى مى دهد؛ به اين ترتيب كه خانواده مـتـخلف حتى همسرش از او دورى مى گزيند، و افراد جامعه اسلامى او را طرد و روابطشان را با او قطع مى كنند؛ و متخلف در ميان جامعه به عنوان فردى پست و فرومايه معرفى مى شود.
(وَ عـَلَى الثَّلاثـَةِ الَّذيـنَ خـُلِّفـُوا حـَتّى إِذا ضاقَتْ عَلَيْهِمُ الاَْرْضُ بِما رَحُبَتْ وَ ضاقَتْ عَلَيْهِمْ اءَنْفُسُهُمْ وَ ظَنُّوا اءَنْ لا مَلْجَاءَ مِنَ اللّهِ اِلاّ اِلَيْهِ ثُمَّ تابَ عَلَيْهِمْ لِيَتُوبُوا)
و [نـيـز] بـر آن سـه تـن كـه بـر جـاى مـانـده بـودنـد، [و قـبـول تـوبـه آنـان بـه تـعـويـق افـتـاد] تـا آنجا كه زمين با همه فراخى اش براى آنان تنگ گـرديده و از خود به تنگ آمدند و دانستند كه پناهى از خدا جز به او نيست . پس ‍ [خدا] به آنان [توفيق ] توبه داد، تا توبه كنند.
خـداونـد گـروه يـاد شـده را پـس از چـشيدن اين كيفر روانى ، بخشيد تا توبه كنند و از تكرار تخلف بپرهيزند.
در اسـلام كـيـفـر مـتـخـلف تـنـهـا بـه خـود او مـحـدود مى گردد و خانواده ، خويشاوندان و ساكنان محل او را شامل نمى شود. به عكس آنچه در ميان شمارى از كشورهاى بزرگ قرن بيستم رخ داد و خـانـواده ، خويشاوندان و حتى در مواردى ساكنان روستاى او به سختى كيفر داده شدند، به اين دليل و بهانه كه اينان بايد يا متخلف را تسليم كنند و يا مجازات شوند.
ه‍ ـ پـاكـسـازى نـيـروهـاى مـسـلح : اسـلام فـرمـان مـى دهـد كه سپاه ا سلامى از عناصر فتنه جو، بـازدارنده از جنگ و كسانى كه با عقايد عموم سپاه مخالفند پاكسازى شود، تا اينكه همه سپاه بـه يـك عـقـيـده مـؤ مـن بـاشـنـد و در راه تـحـقـق بـخـشـيـدن آن عـقـيـده از بذل هرآنچه در توان دارنددريغ نكنند، چون تنها با اين كار مى توانند در جنگ پيروز شوند:
(وَ لَوْ كانُوا فيكُمْ ما قاتَلُوا اِلاّ قَليلاً)
و اگر در ميان شما بودند، جز اندكى جنگ نمى كردند.
و ـ روش های جنگ: اسـلام در آغـاز پـيـدايـش ، مـواضع دفاعى اش را بر طبق اسلوب ويژه اى تـنـظـيـم كـرد و سـپـس گروپ های  نظامى را در مواضع مناسب مستقر ساخت . شيوه ابتكارى اسلام ، روش واسلوب صف بود كه براى اعرابى كه در آن روزگار با روشجنگ و گريز مبارزه مى كردند، چيز ناشناخته و جدیدی بود.
(إِنَّ اللّه يُحِبُّ الَّذينَ يُقاتِلُونَ فِى سَبيلِهِ صَفّاً كَاءَنَّهُمْ بُنْيانٌ مَرْصُوصٌ)
در حقيقت ، خدا دوست دارد كسانى را كه در راه او صف در صف ، چنانكه گويى بنايى ريخته شده از سُرب اند، جهاد مى كنند.
روش واسـلوب صف با روش های  جنگى عصر حاضرمطابقت دارد. دورانديشى و احتياطى كه در اين روش در نـظـر گـرفـتـه شـده اسـت بـه فرمانده امـكـان مى دهد، مشكلات پيش بينى نشده را حل كند.

ادامه دارد….

کتاب الرسول القائد.تالیف شیث خطاب .

 

مطالب مرتبط