تازه ترین ها

نگاهی به زندگی شیخ الحدیث مولوی عبدالعلی دیوبندی (رح)

نگاهی به زندگی شیخ الحدیث مولوی عبدالعلی دیوبندی (رح)

شیخ الحدیث و التفسیر الحاج مولوی عبدالعلی ( دیوبندی ) در سال ۱۳۱۷ خورشیدی در روستای لاکوخیل در مربوطات ولسوالی ژری ولایت قندهار در خانوادهء علمی مرحوم مولوی شیر محمد چشم به گیتی گشود ، پدرش مولوی شیر محمد و پدر کلان اش مولوی محمد شریف از عالمان نخبه و زبدهء عصر بودند .

آموزش :

مرحوم مولوی عبدالعلی دیوبندی آموزش های دینی خود را نزد پدر بزرگوارش آغاز نمود ، اما هرگاه پدرش وفات نمود مسئولیت آموزشی و تربیوی وی را برادر بزرگ اش مولوی عبدالله جان به دوش گرفت ، دیوبندی (رح) مدت چندی نزد برادر بزرگ اش درس خواند و سپس کتاب های متوسطه را در مدرسهء محمدیهء شهر قندهار به پایان رسانید ، پس ازان برای فراگیری علوم بیش تر به شهر کویته ( ایالت بلوچستان ، پاکستان ) سفر کرد و دران جا مدت چندی در مدرسهء مظهر العلوم ( شالدره ) به تحصیلات دینی خود ادامه داد ، وی آموزش های نهایی شرعی خود را در سال ۱۳۸۳ ه ق در جامعهء اسلامیهء اکوره ختک ( ایالت خیبر پختونخواه ، پاکستان ) به تکمیل رسانید و سند فراغت را از همان مدرسه به دست آورد .

مرحوم مولوی عبدالعلی دیوبندی (رح) در دورهء آموزشی خود از علماء جید عصر همچون شیخ الحدیث مولانا عبدالرحمن میانوی ، شیخ الحدیث مولانا حمدالله جان داجوی ، مولوی عبدالله اجمیری مولوی صاحب چارباغ و…….. بهره مند و فیضیاب شد ، بیش تر استادان وی چون از دیوبند فارغ بودند و یا هم رابطهء عمیق علمی و فکری با دارالعلوم دیوبند داشتند مولوی عبدالعلی رح خود را « دیوبندی » تخلص گذاشت .

تدریس و خدمات اصلاحی :

مرحوم مولوی عبدالعلی دیوبندی سلسلهء تدریس و دعوت را در منطقهء خود و ساحات مختلف قندهار آغاز نمود ، وی توانست شمار زیادی از شیفتگانِ علوم اسلامی را برای خدمت دینی جامعه تقدیم بکند .

هرگاه کمیونست ها در سال ۱۳۵۷ خورشیدی در طی یک کودتا قدرت افغانستان را به دست آوردند و متعاقباًافغان ها به جهاد و مبارزه پرداختند ، مرحوم مولوی عبدالعلی دیوبندی نیز همچون دیگر علماء حق پرستِ قندهار مسلمان ها را به جهاد علیه کمیونست ها دعوت می داد ، وی بعداً به پاکستان هجرت کرد و در دیار هجرت در پهلوی دعوت و تدریس در بخش تربیهء دینی و فکری مجاهدین نیز صمیمانه خدمت می کرد ،

زمانیکه رژیم کمیونستی در افغانستان سقوط کرد و جنگهای تنظیمی آغاز شد مرحوم مولوی عبدالعلی دیوبندی به تدریس مشغول شد و از همان دیار هجرت می کوشید گروه های مسلح منطقهء خود را از جنگهای خانمان سوز  باهمی باز دارد .

اما هرگاه طالبان در برابر تفنگ سالاران و جنایت کاران قیام نموده قندهار را از شر آن ها تصفیه نمودند و زمینهء تدریس برای مرحوم مولوی عبدالعلی دیوبندی در داخل کشور مساعد شد ، وی به افغانستان برگشت و درس حدیث را در مدرسهء مرکزی قندهار  شروع کرد .

مولوی عبدالعلی دیوبندی (رح) با وصف اینکه بیش تر مسئولین و فرماندهان طالبان شاگردان و ارادتمندان وی بودند و خودش نیز از حامیان سر سخت امارت اسلامی افغانستان بود هیچ کدام مسئولیت رسمی نداشت ، زیرا با وظائف رسمی علاقهء نداشت .

مولوی عبدالعلی دیوبندی (رح) در دوران حاکمیت امارت اسلامی افغانستان از طریق رادیوی صدای شریعت در برنامهء ویژهء که تحت عنوان « راه نجات // د خلاصون لاره » به نشر می رسید به سوالات فقهی مردم جواب می گفت ، پاسخ های دیوبندی (رح) در حالیکه به آیات قرآنی ، احادیث نبوی و کتاب های فقهی آراسته بود بسیار صریح ،فصیح و بلیغ نیز بود ، از همان بود که مرحوم مولوی عبدالعلی دیوبندی و برنامهء راه نجات دران زمان بسیار محبوبیت و شهرت یافته بود .

فتاوای مولوی عبدالعلی دیوبندی (رح) عبادات ، معاملات ، عقائد ، سیاست ، اقتصاد و سائر امور و عرصه های زندگی را احاطه می کرد ، این ذخیرهء بیش بهای علمی وی که به ۷۰۰ فتاوی می رسد از سوی پسران و ارادتمندان مرحوم مولوی صاحب جمع آوری شده است و به گونهء سمعی و بصری برای استفادهء هم وطنان آماده و تقدیم شده است .

ویژگی این مجموعهء علمی اینست که بسیار ساده و عام فهم است  و لهجهء شیرین مرحوم مولوی صاحب توجه شنوندگان را به خوبی جلب می کند ، لهذا مرد و زن ، عالم و بی علم ، با سواد و بی سواد می تواند به آسانی استفاده بکند .

زندگی شخصی :

مرحوم دیوبندی صاحب با وصف اینکه یک شخصیت مشهور علمی در سطح کشور بود زندگی بسیار ساده و بی تکلف داشت ، بی حد مهمان نواز بود و بسیارسخاوت داشت ، اخلاص ، محبت ، تواضع و عیادت مریض از ویژگی های وی بود ، برای هر انسان و در مجموع به کرامت انسانی بسیار احترام قائل بود ، به حدی متواضع بود که هرگاه یک عالم اگر شاگرد وی هم می بود به مجلس می آمد  از روی احترام جای خود را برای وی ترک می کرد و هرگاه کسی برای پرسش دینی نزد وی می آمد نخست برای آنکس می گفت باید این موضوع را از علماء منطقهء خود نیز بپرسی ، زیرا سویهء علمی آن ها بسیار بالا است .

تالیفات :

مرحوم مولوی عبدالعلی دیوبندی با وصف اینکه بخش اعظم زندگی خود را در تدریس ، دعوت و جهاد سپری نمود ، اما چندین نگارشات دینی نیز از وی به میراث مانده است ، تالیفات مطبوعه و غیر مطبوعهء وی در زبان های عربی ، فارسی و پشتو قرار ذیل است :

۱ : نصر الاحباب علی رغم المرتاب / فارسی

۲ : نصب الخیام فی رد الاوهام / فارسی

۳ : نصیر الاسلام فی اخبار سید الانام / پشتو

۴ : بلوغ المرام فی تعلیم الاسلام / پشتو

۵ : نصرت الاسلام / پشتو

۶ : ارشاد  المسائل بین الحق و الباطل / پشتو

۷ : قرات خلف الامام / فارسی ، غیر مطبوعه

۸ : حاشیهء جلالین غیر مطبوعه

۹ : حاشیهء شرح عقائد و خیالی /  غیر مطبوعه

۱۰ : الرعایة علی الهدایة / حاشیهء دو بخش اول یعنی هدایهء صلوة و نکاح طبع شده است و لیکن حاشیهء دو بخش اخیر ( یعنی بیع و شفعه ) در اثر بیماری مرحوم مولوی صاحب ناتمام ماند .

شخصیت اجتماعی و علمی :

مرحوم مولوی عبدالعلی دیوبندی در صحنهء علمی و فقهی کشور چراغی بود که سراسر کشور از روشنایی آن بهره می گرفت ، خدمات بیش بهای علمی وی برای مردم و جامعه فراموش ناشدنی است .

مهارت وی در  علم تفسیر و حدیث و همچنان در فقه ، اصول الفقه ، صرف ، نحو ، بدیع و بیان نزد برای همه مسلم بود ، دیوبندی (رح) بسیار پرهیزگار بود ، از تکبر ، تظاهر ، حسد و بدگمانی نفرت داشت و با کسی رقابت و هم چشمی نداشت ، دیگران نیز وی را به حیث یک استاد ارزشمند و گرانقدر احترام می کردند .

دیوبندی (رح) در امور دینی بسیار قاطع و جدی بود و از هیچ ملامت گری هراس نداشت ، این صفتی است که خداوند تعالی برای بندگان ویژهء خود عطاء می کند .

باید اعتراف بکنم که همه ابعاد زندگی علمی ، جهادی ، اخلاقی و اجتماعی مرحوم مولوی عبدالعلی دیوبندی را نمی توان درین زندگی نامهء کوتاه گنجانید .

وفات :

بالاخره این شخصیت علمی به تقدیر الهی به روز دو شنبه ۱۴ ذی القعده ۱۴۳۰ ه ق ازین جهان فانی رحلت نمود و به رحمت حق پیوست ، روحش شاد و راهش پر راهرو باد .

………………………………………………………..

نویسنده : شاهد غزنیوال   //  ترجمه : حبیبی سمنگانی

Social Networks
Social Networks
Social Networks
Social Networks

Related posts