تازه ترین ها

اهمیت اتحاد و اتفاق

اهمیت اتحاد و اتفاق

ابو طیب جوزجانی

وحدت، اتحاد، همبستگی و همسویی از نظر همه اقشار در هر جغرافیای که باشند و اهل هر زبان، دین و آیینی که باشند یک صفت محمود است و در مقابل اختلاف، پراگندگی و درهم شکستگی فی ذاته چیزی مذموم شمرده می شود. از همین جهت هر نهضت وصاحبان هر نظام اتباع خود را به سمت اتحاد و اتفاق دعوت می دهند؛ اما جای حیرت اینجاست که وحدت و اتفاق در میدان عمل و در مرتبه فعلیت کمتر سراغ گرفته می شود. علت و عامل اصلی فقدان و نبود این وصف حسن در بین قشرهای جامعه اینست که دعوت ها بسوی اتفاق تنها و تنها در قالب شعار و عنوان ها است وعاری از نیت و اراده هاست.

دیگر اینکه وحدت های صوری ساخته و بافتهء خود انسان هاست لهذا در اکثر موارد در جای اتحاد و اتفاق، افتراق و اختلاف بروز می کند. اما وحدت حقیقی که معیار کامیابی و کامرانی است و تحت روشنی کتاب الله و سنت رسول الله علیه الصلوة والسلام است در خود اصول وضوابطی دارد. اگر وحدت ها واتحاد ها به اساس دین و عقیده اسلامی نباشند در معرض زوال فروپاشی قرار می گیرد. امثال اتحادهای که بر مبنای دین وعقیده نبوده مثل اتحاد یک جماعت بر اساس قومیت، سمت و منطقه، زبان و یا دیگر منافع مشترکهء که مردم را  ظاهرا یکجا میکند، اما قلوبهم شتی است یعنی با اندک چیز خلاف طبیعت و خلاف منافع، در اجتماع شان افتراق می آید پس معلوم میشود زیربنا و شالوده وحدت حقیقی همانا اسلام یعنی سرسپردن به فرامین واحکامات الهی است و بس  چنانچه در کتاب الهی به این اصل تصریح گردیده است  (ان الدين عندالله الإسلام) دین مرضی و پسندیده در نزد الله متعال همانا دین مبین اسلام است و تنها لایحه عمل برای نجات بشریت از ضلالت و گمراهی دین مقدس اسلام است.

وقتیکه انسان  در سلک و مسلک اسلام داخل میشود بخاطر آوردن  اتحاد، الله متعال به دو اصل  حکم میکند یکی جزء ایجابی است که «اعتصام بحبل الله الممدود من السماء الی الارض»  و دیگری جزء سلبی است که  مسلمانان نباید اختلاف و پراکندگی را اختیار کنند «واعتصموا بحبل الله جميعا ولا تفرقوا واذكروا نعمة نعمت الله عليكم اذ كنتم اعداء فالف بين قلوبكم فاصبحتم بنعمته الله اخوانا» الله متعال میفرماید: (چنگ بزنید به ریسمان الله همه شمایان و تفرقه و پراگنده نشوید و یاد آورید نعمت الله را که برشماست وقتیکه بودید با یکدیگر دشمن سپس انداخت الفت و محبت را در قلب هایتان پس گردیدید با یکدیگر برادران) از این آیه متبرکه بصراحت دانسته میشود اصل و معیار وحدت و اتفاق اول ایمان به کتاب الله بوده و تسلیم شدن به فرامین آن است چونکه مفسرین حبل الله را به کتاب الله تفسیر نموده اند چنانچه از حضرت ابن مسعود رضی الله عنه روایت شده که «کتاب الله هو حبل الله الممدودمن السماء الي الارض» (روح المعانی ج ۴ص۳۲۰) و در اصطلاح لغات عربی مقصود از حبل آن چیزی را گفته میشود که وسیله و یا ذریعه انجام کاری شود و در کلام الله مجید از این جهت به حبل تعبیر شده چونکه کتاب الله از یکطرف ارتباط اهل ایمان را با الله جل مجده برقرار می سازد و از طرف دیگر مسلمانان را در رشته واحد تنظیم ساخته یک جماعت واحد و یک پارچه می سازد.

و درجای دیگر کتاب الله چنین آمده «ان الذين أمنوا وعملوا الصالحات سيجعل لهم الرحمن ودا» در این آیه نیز اشاره به اصل اتحاد گردیده الله متعال فرموده: (البته کسانیکه ایمان آوردند و عمل نیک و پسندیده کردند یقینا الله تعالی برای شان و دربین شان مودت و محبت را ایجاد میکند) و این بدیهی است که در بین انسانها وقتی محبت بیاید او محبت هم از جانب الله متعال واراده او باشد اختلاف دور و در جایش اتحاد وهمدلی وبایکدیگر احساس ایثار وقربانی به وجود می آید.

در همین ارتباط حدیث پیامبر اسلام – صلی الله علیه و سلم – هم صراحت دارد «عن ابی هریرة عن النبي صلى الله عليه وسلم قال ان الله اذا احب عبدا دعا جبرائيل فقال يا جبريل اني احب فلانا فاحبه قال فيحبه جبريل قال ثم ينادي في أهل السماء ان الله يحب فلانا قال فيحبه اهل السماء ثم يوضع له القبول في الارض رواه مسلمين حديث سهيل»  رسول الله علیه الصلوه والسلام در یک حصه از حدیث فرمودند: (وقتیکه الله متعال اراده محبت را با کسی بکند به فرشته خود جبرئیل امین خبر میدهد که من فلانی را دوست میدارم توهم با او دوستی کن سپس جبرئیل به اهل آسمان  ندا میکند یا معشر الملایکه الله متعال با فلانی دوستی و محبت میکند اهل آسمان نیز با وی دوستی را شروع میکنند  سپس برای او مرتبه قبولیت و محبت در زمین مانده میشود و با او هر کس دوستی، مودت ومحبت را شروع میکند.)

درجای دیگر از کلام الله چنین ارشاد گردیده: «و ان هذا صراطی مستقیما فاتبعوه ولا تتبعوا السبیل فتفرق بکم عن سبیله ذالکم وصکم به لعلکم تتقون» ترجمه: (و البته همین دین کامل راه مستقیم و مسیر رضای ماست پس اتباع وپیروی آن را کنید و نروید به راه و روش های که اصل آن مهره های هوا و خواهشات است اگر چنین کردید از راه مستقیم منحرف میشوید اینست که به شما خالق تان توصیه و امر کرده تااینکه شما کامیاب شوید.)

و درجای دیگری الله متعال این قسم ارشاد میکند: «اطیعوالله و رسوله و لاتنازعوا فتفشلوا و تذهب ریحکم» (از الله و فرستاده او اطاعت وپیروی کنید و نزاع با یکدیگر را کنار گذاشته و اختلاف نکنید  اگر چنین کردید پراگندگی و انتشار در بین تان به وجود می آید قوت، دبدبه و هیبت تان برداشته میشود.)

حدیث دیگری را مسلم چنین رواست میکند: «ان الله یرضی لکم ثلاثا ویسخط لکم ثلاثا یرضی لکم ثلاثا ان تعبدوه و لاتشرکوا به شیئا و ان تعتصموا بحبل الله جمیعا  و لا تتفرقوا و ان تناصحوا من ولاه امرکم  و یسخط لکم قیل و قال و کثرة السوال واضاعة المال» یعنی (یقینا الله تعالی راضی و خوشنود میشود از شما از سه چیز وناراض میشود از سه چیز، اسباب رضایت، اول عبادت الله ذوالجلال که از هرگونه شرک و ریا خالص باشد و ترک تمام اقسام شرک، و دوم عدم اختلاف و تفرقه، و سوم برای صاحب امر وامرایتان که در روشنی کتاب وسنت انتخاب شده اند خیرخواه باشید و الله تعالی از سه چیز نا خوشنود میشود اول قیل وقال و بحث های احساساتی، دوم بدون کدام ضرورت سوال کردن و سوم ضایع کردن مال.)

از نصوص فوق الذکر معلوم میشود که اتحادیکه بر مبنای خواهشها ومنافع مادی باشد و بافته و تافته خود انسان ها باشد موقتی و در حال پروپاشی است اما اجتماع و انسجامیکه شالوده  وتهداب او ولاء و براء  و منظور شده از آسمان باشد نتیجه بخش‌‌‌‌‌‌، دایمی و نشانه بارز برای رسیدن به کامیابی است از همین جهت است ائتلاف ها، شعارها و هیاهوی اتحاد در بین اقشار مختلف جامعه به شد و مد در جریان است اما در زمان کم و کوتاه میبینم که از هم پاشیده می شوند چونکه یک چیز را در این بین فراموش کرده اند و آن در واقع سرخم کردن و تسلیم شدن به فرامین اسلام است در حالیکه شاید آنها از پشت و عقب فرع روان و دوان باشند.

فواید اتحاد و اتفاق بطور مختصر اینست که عامل اصلی حفاظت وحدت مسلمانان است و در وحدت شوکت، قوت وهیبت نهفته است.

پس نیتجه مبحث اینکه:

وحدت و اتفاق از جمله مهمترین مقاصد شریعت اسلام بوده است ، از اهمیت وحدت است که احکام قتال با بُغات، خوارج و مرتدین مشروع گشته است و در عمل به چنین آیات و احادیث است که رضای الله متعال و رسولش (صلی الله علیه و سلم) به دست می آید.

الله متعال به همه اهل اسلام  توفیق وحدت، اتفاق، اتحاد، همدلی و مودت و دوستی را عطا نماید تا اینکه شهامت، غیرت، دبدبه و شوکت از دست رفته شان را دوباره تصاحب کنند. آمین!

با سپاس از مجلهء حقیقت

Related posts