تازه ترین ها

چرا اختلاف بد است؟

چرا اختلاف بد است؟

حکمت الله حکمت

یکی از عادت‌های به غایت زشت و قبیح که در قرآن مجید و سنت نبوی علی صاحبها الصلوة شدیدا تقبیح شده است، اختلاف و تفرقه است. مقصود ما از ” اختلاف ” نزاع و درگیری و تفرقه و یا حداقل ترک هم کلامی و هم مجلسی و کینه به دل گرفتن به سبب اختلاف نظر است. وگرنه نفس اختلاف نظر در امور مختلف یک امر عادی و فطری است و چنین چیزی بین صحابه و رسول الله صلی الله علیه وسلم هم پیش آمده است. بناءا بین ” اختلاف ” و ” تفرقه ” باید فرق قائل شد، هرچند در عرف رایج این دو لفظ با هم مستعمل می شوند و به یک معنی رایج شده اند.

الله سبحانه و تعالی و آخرین پیامبر برحقش حضرت ختمی مرتبت علیه السلام به صراحت از تفرقه و منازعه منع فرموده اند. دستور الهی است: ” وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ وَاصْبِرُوا إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ؛ و از خداوند و پیامبر او اطاعت کنید و اختلاف کلمه نداشته باشید که بددل خواهید شد و شان و شوکتتان بر باد می‌رود، و شکیبایی کنید که خداوند با شکیبایان است‌. (انفال: ۴۶) ” در این آیه مبارکه خداوند دو قانون و قاعده مهم از قواعد جهاد را بیان فرموده است که در هر حال، مخصوصا در میدان جهاد از خدا و رسولش اطاعت کنید نه از هواهای نفس و آرای شخصی خود و قانون دیگر اینکه از منازعه و مشاجره بپرهیزید تا شأن و شوکت شما از بین نرود. پیروی از همین نوع دستورات بود که فتح و پیروزی را برای مسلمانان در میدان بدر به ارمغان آورد و در غزوات بعدی نیز سلسله فتوحات و پیروزی ها ادامه پیدا کرد، اما یک غفلت کوچک در غزوه احد باعث شد مسلمانان پس از فتح و پیروزی برای لحظاتی شکست را تجربه کنند و هفتاد تن از بهترین صحابه جام شهادت را بنوشند. یقینا عدم اطاعت جمعی کوچک از صحابه از امیرشان و سپس اختلافی که از آن نشأت گرفت، امری تکوینی از سوی باری تعالی بود تا هم به صحابه رضی الله عنهم و هم به مسلمانان بعدی این نکته را نشان دهد که تخطی از قوانین جهاد چقدر می تواند خطرناک و مضر باشد.

چه کسی بهتر از ذات پاک و با حکمت الله تعالی از رازهای درون ما و سرشت و فطرت ما انسان‌ها مطلع است؟ بنابر همین شناخت کامل الله تعالی ارشاد فرمود که از تفرق پرهیز نمایید و شکیبایی اختیار کنید؛ یک مسلمان در هر حال و شرایط ممکن است با حالاتی دچار شود که خلاف طبع و میل اوست. سخنانی بشنود که دوست ندارد، با کسانی همسایه، همسفر و یا همکار شود که از آنها کراهت طبعی دارد. پس بهتر است در همه حالات دامن صبر را محکم بگیرد و فضیلت معیت الهی را حاصل نماید. این نکته در میادین و ساحات جهاد و رباط بیشتر اهمیت دارد. اگر شکیبایی و صبر پیشه نکنیم، ممکن است دست و زبان ما ردعمل نشان دهند و ما را گنهکار کنند. بدون صبر خطر آن است که ما منبع فتنه و اختلاف بشویم و به جای ترکیز و توجه بر دشمن، ذهن و جسم عزیزان و همراهان خود را به امور ساده و بی اهمیت مصروف بداریم. اهمیت دادن به این نوع امور بی اهمیت یا کم اهمیت کمترین نتیجه اش ” تباغض ” است که در حدیث شریف از آن منع آمده است. ارشاد نبوی است: ” ولا تباغضوا ” با یکدیگر بغض نداشته باشید. بغض نتیجه بی صبری و نازک طبعی است. بغض ضد ” حب ” است؛ حال آنکه رسول الله صلی الله علیه و سلم فرموده است: قسم به ذاتی که جانم در قبضه اوست، شما وارد بهشت نمی شوید تا مادامی که مؤمن نباشید و شما مؤمن (کامل) نمی شوید تا زمانی که با یکدیگر محبت نکنید… (صحیح مسلم).

از سطور بالا مشخص شد تنازع و دودستگی چه در امور مهم و کلانی مانند جهاد و حکومت باشد چه در امور ساده و روزمره، همه زیبنده یک مسلمان نیستند. نقصانات همه می تواند یک جامعه را متشنج و مضطرب بگرداند. مؤمنان برادر یکدیگرند و برادران با هم محبت دارند و همین امر از آنها مطلوب است. اما بغض و دشمنی و نفرت درمیان دشمنان رواج دارد. وقتی دو برادر مسلمان دلخور و بددل شوند، طبیعتا از هم فاصله می گیرند و دوری اختیار می کنند. بعد از آن سلسله نفرت ها و بدگمانی ها شروع می شود و هرچه دوری بیشتر باشد، بدگمانی ها بیشتر خواهد شد.

البته بحث و مباحثه علمی و رایزنی در مسائل مختلف که حتما در آن نظرات مختلف مطرح می شود امری محمود است نه مذموم. شرط آن است که آداب و اصول اختلاف رعایت شود و به اختلاف شخصی و گروهی و مشربی و… منجر نشود. در فرصتی دیگر به تفاصیل این موضوع می رویم. ان‌شاءالله

Related posts